การดูแลตนเองของผู้ป่วยที่ได้รับการฉายรังสี บริเวณช่องท้องและอุ้งเชิงกราน

           ผู้ป่วยที่ได้รับการฉายรังสีบริเวณช่องท้องและอุ้งเชิงกราน อาจมีภาวะแทรกซ้อนต่อระบบทางเดินอาหาร ระบบอวัยวะสืบพันธุ์ ระบบทางเดินปัสสาวะ การปฏิบัติตนที่ถูกต้องจะช่วยลดภาวะแทรกซ้อนและทำให้ผู้ป่วยเข้าสภาวะปกติได้เร็วขึ้น

                                                                                             อาจมีภาวะแทรกซ้อนต่อระบบทางเดินอาหาร ระบบอวัยวะสืบพันธุ์ ระบบทางเดินปัสสาวะ การปฏิบัติตนที่ถูกต้องจะช่วยลดภาวะแทรกซ้อนและทำให้ผู้ป่วยเข้าสภาวะปกติได้เร็วขึ้นผลต่อระบบทางเดินอาหาร การฉายรังสีบริเวณนี้จะมีผลกระทบต่อลำไส้เล็ก ลำไส้ใหญ่ และทวารหนัก โดยเฉพาะอย่างยิ่งลำไส้เล็กซึ่งมีความไวต่อรังสี ทำให้เกิดการดูดซึมอาหารลดลง หารเคลื่อนไหวของลำไส้มากขึ้นอาจทำให้ผู้ป่วยเกิดการเบื่ออาหาร คลื่นไส้ ท้องอืด ปวดท้อง ท้องเสีย หรือเกิดการปวดถ่วงท้องบริเวณทวารหนัก อาการเบื่ออาหาร คลื่นไส้ ท้องอืด ผู้

ป่วยควรปฏิบัติดังนี้
1. ดูแลรักษาความสะอาดองปากฟันอย่างสม่ำเสมอ
2.รับประทานอาหารอ่อนย่อยง่าย
3.ควรรับประทานอาหารที่ทไห้ท้องอืด เช่น น้ำอัดลม เครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ ถั่ว กะหล่ำปลี
                                                                                  4.ควรรับประทานอาหารเสริม เช่น น้ำหวาน น้ำผลไม้ น้ำขิง หรืออาหารเสริมสำหรับผู้ป่วยที่มีจำหน่ายทั่วไป

อาการท้องเสีย ผู้ป่วยควรปฏิบัติดังนี้

1. หลีกเลี่ยงอาหารที่ทำให้ท้องเสียมากยิ่งขึ้น เช่น นมสด ผักผลไม้ อาหารรสจัด อาหารหมักดอง
2. รับประทานอาหารอ่อนที่ดูดซึมง่าย เช่น น้ำซุป น้ำหวาน ขนมปังกรอบ ข้าวต้ม โจ๊ก
3. รับประทานอาหารครั้งละน้อย ๆ แต่บ่อยครั้ง 
4. ควรดื่มน้ำหรือเครื่องดื่มผสมเกลือแร่ ORS (โอ อาร์ เอส)   

ปวดถ่วงบริเวณทวารหนัก ผู้ป่วยควรปฏิบัติดังนี้

1. ถ่ายอุจจาระให้เป็นเวลา ไม่ควรให้ท้องผูกเพราะอุจจาระแข็ง จะทำให้ลำไส้ที่กำลังอักเสบเกิดแผลและเลือดออกได้
2. หลีกเลี่ยงยาที่อาจระคายเคืองต่อกระเพาะอาหารและลำไส้ เช่น ยาแก้ปวดหรือยาบำรุงเลือดบางชนิดเพราะอาจทำให้เกิดการอักเสบ หรือระคายเคืองได้
3. หลีกเลี่ยงการนั่งยอง ๆ เพราะจะทำให้เลือดคั่งบริเวณทวารหนัก เส้นเลือดดำโป่งพองทำให้ปวดมากขึ้น
ผล

ผลต่อระบบอวัยวะสืบพันธุ์

          จะมีผลกระทบต่อระบบอวัยวะสืบพันธุ์ได้ คือจะมีผลกระทบต่อรังไข่ มดลูก ช่องคลอด และต่อมผลิตสารหล่อลื่นภายในช่องคลอด อาจเกิดอาการช่องคลอดแห้งคัน หรืออาจเกิดการตกขาวหรือมีน้ำใส ๆ ไหลออกมาทางช่องคลอด อาการเหล่านี้ไม่มีอันตรายใด ๆ แต่อาจทำให้เกิดการสืบพันธุ์ได้ หากไม่ได้รับการดูแลที่ถูกต้อง ดังนั้นผู้ป่วยควรปฏิบัติดังนี้
1. ไม่ควรใส่กางเกงหรือกางเกงใน ที่มีขอบแข็งหรือรัดแน่นจนเกินไป
2. หลังการถ่ายอุจจาระหรือปัสสาวะ ควรทำความสะอาดด้วยน้ำ และซับเบา ๆ ให้แห้งไม่ควรเช็ดถูแรง ๆ
3. ในกรณีที่มีตกขาว เลือดหรือน้ำเหลืองไหลออกทางช่องคลอด ควรใส่ผ้าอนามัยและเปลี่ยนบ่อย ๆ ผ้าอนามัยที่ใช้ควรเป็นชนิดแถบกาวที่ติดกับกางเกงใน โดยใช้กางเกงในที่กระชับพอดีหรือชนิดห่วงที่มีสายโยง จะช่วยลดการเสียดสีได้
4. ตกขาวที่ออกมามาก อาจทำให้เกิดการรำคาญ เหนียวเหนอะหนะ การชำระล้างแต่เพียงภายนอกตามปกติก็เพียงพอ ไม่จำเป็นต้องสวนล้างหรือใช้น้ำยาทำความสะอาดใด ๆ ทั้งสิ้น
5. ควรงดการมีเพศสัมพันธ์ในระหว่างการฉายรังสีเพราะ ระหว่างการฉายรังสีอาจจะมีการอักเสบของเยื่อบุช่องคลอดทำให้เกิดการติดเชื้อได้ง่าย การฉายรังสีบริเวณช่องเชิงกรานจะมีผลทำให้เป็นหมันได้ ในกรณีที่ท่านยังต้องการมีบุตรควรปรึกษาแพทย์ก่อนการรักษาจะเริ่มขึ้น ผลต่อระบบทางเดินปัสสาวะ อาจเป็นผลเนื่องมาจากการฉายรังสีจากภายนอก ผู้ป่วยอาจมีการปัสสาวะบ่อยขึ้น แสบขัด หรือรู้สึกเสียวเวลาปัสสาวะ ปวดท้องน้อย ซึ่งอาการเหล่านี้จะรุนแรงขึ้นในผู้ป่วยที่ติดเชื้อของทางเดินปัสสาวะร่วมด้วย

ข้อควรปฏิบัติ
1. ดื่มน้ำอย่างน้อยวันละ 6-8 แก้ว
2. เมื่อรู้สึกปวดปัสสาวะ ไม่ควรกลั้นปัสสาวะเพราะกระเพาะปัสสาวะอาจเกิดการอักเสบได้
3. เมื่อมีอาการปัสสาวะแสบขัด หรือปัสสาวะปนเลือดควรรีบปรึกษาแพทย์
4. การบริหารร่างกาย ปัญหาที่อาจพบในผู้ป่วยที่ฉายรังสีบริเวณนี้คือ การบวมของขาและบริเวณเหนือหัวเหน่าหรือปวดข้อสะโพก การบริหารร่างกายจะช่วยลดภาวะเหล่านี้

 

การบริหาร
     ท่าที 1 ยืนตรง แยกขาเล็กน้อยมือท้าวเอว ส่ายสะโพกเป็นวงกลมช้า ๆ

     ท่าที่ 2 บิดลำตัวไปข้างซ้ายและขวายืดค้างไว้ 5 วินาที

     ท่าที่ 3 ยืนตรง มือข้างหนึ่งท้าวบนโต๊ะหรือฐานที่มั่นคงแกว่งขาไปข้างหน้าและหลังสลับกัน ทำทั้งขาซ้ายและขาขวา
(อาจทำในท่านอนหงาย)


     ท่าที่ 4 ยืนตรงกางขาออกด้านข้างและหุบกลับในท่าเดิมทำสลับกันทั้งขาซ้ายและขวา สามารถทำในท่านอนบริหารโดยการนอนราบกับพื้น กางขากลางอากาศเป็นรูปตัววี (v)

     ท่าที่ 5 นอนหงาย ปั่นจักรยานกลางอากาศ